Sekme 03

Tıp Tarihi

Sağlık tanrısı Asklepios, yılanlı asası ve Aigeai'deki tapınağı: Kilikya sikkeleri, tıp tarihinin yazılı kaynaklarının sustuğu yerde konuşur. Tahberer'in yüksek lisans tezinden derslerine uzanan bu çizgi, iki disiplini aynı masaya oturtur.

Antik Kilikya sikkelerinde Asklepios

Çukurova Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde Prof. Dr. İlter Uzel'in danışmanlığında tamamlanan yüksek lisans tezi (2003–2005), Kilikya şehirlerinin sikkelerindeki Asklepios tasvirlerini tek tek izler: tanrının yılanlı asası, kızı Hygieia, yanındaki Telesphoros ve onun adına basılan bayram sikkeleri. Tez, 2005'te Belleten'de makale olarak yayımlandı; İngilizce özetiyle birlikte Academia'da açık.

Aigeai: Kilikya'nın Asklepieion'u

Bugünkü Yumurtalık'ta kurulu Aigeai, Roma döneminde ünlü bir Asklepios tapınağına ev sahipliği yapıyordu; şehrin sikkelerinde tapınak, tanrı ve şehrin adını veren keçi (aix) birlikte görülür. Tahberer'in “The Temples of Asklepios” (The Celator, 2007) makalesi ile “Asklepios and the Representations of His Cult on Ancient Coins” sunumu (2018), Epidauros'tan Pergamon'a ve Aigeai'ye tapınak mimarisini sikkelerden okur.

Sikke, tıp tarihinin kaynağı olarak

“Tıp Tarihi Araştırmalarında Antik Sikkeler ve Sikke Literatürünün Önemi” başlıklı Türkçe yazı, nümizmatik literatürünün tıp tarihçileri için neden vazgeçilmez olduğunu anlatır: hekim tanrıların ikonografisi, şifa merkezlerinin konumu, salgın dönemlerinin anma darpları. Tahberer 2004–2005'te Çukurova Üniversitesi Tıp Tarihi Anabilim Dalı'nda Klasik Dönem, Mezopotamya, Mısır ve Hitit tıbbı dersleri verdi; 2007'de UBC'de “Medicine from Ancient Coins” dersini anlattı.

Yöntem uyarısı

Sandanart arşivindeki bir yazısında, bir tıp tarihi sempozyumunu izledikten sonra şunu not eder: tarihsel araştırma ansiklopedik bilginin ötesine geçmeli, iddialar farklı kaynaklarla desteklenmelidir — “Roma İmparatorluğu bir salgınla bir anda yıkılmadı; o dönemlerden sonra yüzlerce yıl daha yaşadı.” Bu titizlik, onun tıp tarihi okumalarının da omurgasıdır.

Aigeai (Yumurtalık) sikkesi — Asklepios kültünün Kilikya'daki merkezi
Aigeai (Yumurtalık) sikkesi — Asklepios kültünün Kilikya'daki merkezi — Wikimedia Commons, Onlinesammlung der Staatlichen Museen zu Berlin: 2373817 · Reinhard Saczewski (kamu malı)

İlgili dersler ve konuşmalar

  • Çukurova Üniversitesi Tıp Tarihi AD — Klasik Dönem, Mezopotamya, Mısır ve Hitit tıbbı tarihi (2004–2005)
  • UBC Continuing Studies — “Medicine from Ancient Coins” (2007)
  • Vancouver Ancient Coin Club ve Pacific Ancient Numismatists — “Asklepios as represented on coins” (2006–2012)
  • 3. Ulusal Tıp Etiği Kongresi, Bursa — “Roma Dünyası Kültür Değerlerinin Sikkelerdeki Yansıması” (2003)
2018Konuşma / Sunum

ASKLEPIOS AND THE REPRESENTATIONS OF HIS CULT ON ANCIENT COINS-2018

Konuşma / Sunum · İngilizce · 45 sayfa

Yazarın özetinden

As the healing god, Asklepios (L.: Aesculapius) was one of the most popular deities of the classical period. His temples were erected in many cities where worshippers visited and made offerings when they needed his help for their ailments. Various medical and surgical as well as spiritual treatments were offered in some of his temples that brought considerable revenue to its city. The modern hospital concept was first initiated in Asklepios worship and treatmlent centres.

~2016Makale

Asklepios ve Antik Sikkelerde Sağlık Tanrısı İnancı

Makale · Türkçe · 16 sayfa

Yazarın özetinden

Sağlık Tanrısı Asklepios ve onun çevresinde oluşan inanç ve söylenceler yüzyıllar boyunca geniş bir coğrafyada saygı görmüş, adına tapınaklar ve sağlık merkezleri kurulmuştur. Kimi Asklepieionlar olasılıkla yetenekli hekimlerin öncülüğünde kurulurken bir çoğunun şifalı su kaynakları yakınında kurulduğu dikkat çekmektedir. Bu çalışmada Asklepios inancının doğuşu ve sikkelerdeki ilk tasvirleri anlatıldıktan sonra, Anadolu'da basılmış Asklepios ve söylencesi ile ilgili sikke tasvirleri ele alınmıştır.

~2014Makale

Tıp Tarihi Araştırmalarında Antik Sikkeler ve Sikke Literatürünün Önemi

Makale · Türkçe · 10 sayfa

Yazarın özetinden

Bu çalışmanın çıkış noktası, Antik Kilikia Sikkelerinde Asklepios konulu bir makale çalışmamı aşırmakla kalmayıp bilimsel verilere dayanarak yaptığım açıklamaları keyfi bir şekilde yorumlayan bir intihalcinin yarattığı yanlış anlaşılmalara son vermek olmuştur. Bahsi geçen kişi Ç.Ü.’de tıp tarihi yüksek lisansı yaptığı sırada aşırdığı çalışmamı tahrif ettikten sonra birkaç tıp tarihi bilgi şöleninde bildiri olarak sunmuştur. Burada bilimsel araştırma yöntemlerini hiçe sayarak kafadan atma şeklinde yapılan yorum ve tahrifatlardan örnekler verip yapılan tahrifatı düzeltmek amaçlanmaktadır.